Zaburzenia integracji sensorycznej – przyczyny i czynniki ryzyka

Skąd się biorą zaburzenia integracji sensorycznej? To jedno z najczęstszych pytań zadawanych przez rodziców i terapeutów. Choć nauka nie wskazała jeszcze jednej, jednoznacznej odpowiedzi, wieloletnie badania (m.in. dr L.J. Miller oraz obserwacje kliniczne Zbigniewa Przyrowskiego) pozwalają wyłonić główne czynniki ryzyka.

Obecnie szacuje się, że zaburzenia sensoryczne u dzieci mogą dotyczyć nawet 15% populacji, co w samych Stanach Zjednoczonych przekłada się na około 15 milionów diagnoz. Poniżej przedstawiamy najważniejsze obszary, w których upatruje się źródeł tych trudności.

Czynniki okołoporodowe a zaburzenia SI

Analizując, skąd się biorą zaburzenia SI, nie sposób pominąć okresu okołoporodowego. Statystyki pokazują wyraźne korelacje:

• Cesarskie cięcie: Badania dr Miller wskazują, że 21% dzieci z zaburzeniami SI urodziło się przez CC. W badaniach własnych Zbigniewa Przyrowskiego, który jest prekursorem integracji sensorycznej w Polsce (lata 2000-2016) odsetek ten był jeszcze wyższy i wynosił aż 31,5%.

• Żółtaczka (bilirubina): Podwyższony poziom bilirubiny po urodzeniu wystąpił u 21,2% badanych dzieci z zaburzeniami procesów sensorycznych.

• Powikłania porodu: Przedłużający się poród naturalny, ryzyko niedotlenienia, użycie próżniociągu (vacum) oraz nieprawidłowe ułożenie płodu to istotne czynniki ryzyka.

• Wcześniactwo i niska waga: Choć poród przed 37. tygodniem dotyczył około 8% dzieci z zaburzeniami SI, niska waga urodzeniowa jest często odnotowywana w wywiadach klinicznych.

• Ograniczenie ruchu matki: Długotrwałe leżenie w czasie ciąży może ograniczać stymulację układu przedsionkowego płodu.

Poznaj historię integracji sensorycznej

Zaburzenia sensoryczne – przyczyny genetyczne

Badania nad dziedzicznością rzucają nowe światło na to, skąd się biorą zaburzenia integracji sensorycznej. Dane dr Miller (2006) wskazują na silny komponent genetyczny:

• Jeśli matka ma zaburzenia SI, ryzyko wystąpienia ich u syna wynosi 45%, a u córki 30%.

• Jeśli ojciec ma zaburzenia SI, częściej dotykają one córek niż synów.

• W praktyce diagnostycznej Zbigniewa Przyrowskiego rodzice bardzo często potwierdzają u siebie występowanie podobnych objawów, jakie diagnozowane są u ich dzieci.

-> Zapoznaj się z typologią zaburzeń SI

Toksyny i wpływ środowiska w ciąży

Kolejną kategorią są czynniki toksykologiczne. Spożywanie alkoholu lub zażywanie narkotyków przez matkę w czasie ciąży drastycznie zwiększa ryzyko. W populacji dzieci z syndromem alkoholowym (FAS), zaburzenia integracji sensorycznej występują znacznie częściej niż w przeciętnej populacji.

Deprywacja sensoryczna we wczesnym dzieciństwie

Przyczyny zaburzeń sensorycznych mogą mieć również w braku odpowiednich bodźców w kluczowych etapach rozwoju (tzw. deprywacja).

• Hospitalizacja: Długie pobyty w szpitalu w okresie niemowlęcym ograniczają doświadczenia ruchowe i dotykowe.

• Sieroctwo społeczne: Badania dzieci z rumuńskich sierocińców (Cermak, Coster, Miller, 2002) wykazały, że ubogie środowisko i brak interakcji prowadzą do ciężkich zaburzeń przetwarzania sensorycznego. Im dłuższy czas deprywacji, tym poważniejsze objawy.

Podsumowanie

Wiedza o tym, jakie są zaburzenia integracji sensorycznej przyczyny, stale się poszerza. Choć mechanizmy te są złożone, wczesna identyfikacja czynników ryzyka pozwala na szybsze wdrożenie odpowiedniej diagnozy i terapii, co ma kluczowe znaczenie dla rozwoju dziecka.