Dla Terapeutów

Ćwiczenia z lycrą w terapii integracji sensorycznej- korzyści i praktyczne przykłady

Integracja sensoryczna to proces neurologiczny polegający na odbieraniu, organizowaniu i reagowaniu na bodźce sensoryczne. Ćwiczenia z lycrą dzięki specyfice materiału i sposobom jego wykorzystania mają unikalny potencjał terapeutyczny. Lycrą możemy wspierać zmysły dotyku, propriocepcji i równowagi, zwiększając u dziecka poczucie bezpieczeństwa, koordynację i umiejętność modulacji sensorycznej.

Czym jest lycra i dlaczego jest wartościowa w terapii SI?

Lycra (elastyczna tkanina, często używana w formie dużych, kolorowych płacht lub hamaków) to materiał o wyjątkowej elastyczności, który:

• dostarcza głębokich, równomiernych ucisków,
• wspiera czucie proprioceptywne i dotykowe,
• tworzy bezpieczną przestrzeń otulenia,
• angażuje integrację bilateralną,
• ułatwia tłumienie nadmiernej pobudliwości sensorycznej,
• rozwija świadomość ciała w przestrzeni stymulując układ przedsionkowy.

Praca z lycrą jest dynamiczna i wielozmysłowa- dziecko doświadcza zarówno oporu, jak i wsparcia, co sprzyja adaptacji sensorycznej i emocjonalnej.

 Korzyści z ćwiczeń z lycrą w terapii SI

Stymulacja proprioceptywna

Lycra daje opór, który:

• uspokaja układ nerwowy,
• zwiększa świadomość ciała,
• pomaga w regulacji napięcia mięśniowego.

To szczególnie ważne u dzieci z podwrażliwością proprioceptywną i przedsionkową oraz nadwrażliwością dotykową.

 Wsparcie stabilizacji i równowagi

Ćwiczenia, gdzie dziecko jest zawieszone w lycrze lub porusza się z jej pomocą:

• wzmacniają mięśnie,
• poprawiają postawę,
• rozwijają równowagę i koordynację.

 Integracja bilateralna

Praca z lycrą często wymaga współdziałania obydwu stron ciała, np. ciągnięcie, pchanie, przesuwanie się w materiale. To wzmacnia:

• synchronizację ruchów prawej i lewej strony,
• umiejętność planowania motorycznego,
• organizację przestrzenną.

 Regulacja emocji i obniżenie lęku

Otulenie materiałem przypomina dzieciom bezpieczną, ograniczoną przestrzeń, co daje:

• poczucie spokoju i bezpieczeństwa,
• redukcję lęku i napięcia,
• wspomaganie autoregulacji.

Wspieranie uwagi i koncentracji

Zabawy z lycrą często wymagają:

• skupienia na zadaniu,
• śledzenia instrukcji,
• koordynowania ruchów.

To wpływa pozytywnie na koncentrację oraz gotowość do nauki.

W dalszej części artykułu poznasz przykłady ćwiczeń z lycrą oraz jak dostosować ćwiczenia do potrzeb dziecka. 

Nadwrażliwość dotykowa i obronność dotykowa to trudności, które bardzo wyraźnie wpływają na codzienne funkcjonowanie dziecka – zarówno w domu, jak i w przedszkolu czy szkole. Dzieci z takimi trudnościami często reagują napięciem, wycofaniem, unikaniem kontaktu lub silnymi emocjami w odpowiedzi na bodźce, które z perspektywy dorosłych wydają się neutralne. W ujęciu integracji sensorycznej dr Ayres nie są to reakcje „przesadzone”, ale adekwatne do sposobu, w jaki ich układ nerwowy odbiera i interpretuje dotyk (kliknij i sprawdź typologię zaburzeń SI).

Z perspektywy terapeuty kluczowe jest więc nie to, aby dziecko „przyzwyczaić” do dotyku, lecz stworzyć takie warunki, w których informacja dotykowa może zostać bezpiecznie opracowana i zintegrowana przez ośrodkowy układ nerwowy. W tym miejscu ogromną rolę odgrywa zarówno dobrze dobrany sprzęt integracji sensorycznej, jak i aktywności angażujące całe ciało dziecka.

Dotyk i drogi nerwowe – dlaczego nie każdy dotyk jest odbierany tak samo

Informacje dotykowe są przekazywane do mózgu różnymi drogami nerwowymi. W kontekście pracy z nadwrażliwością dotykową szczególnie istotne są sznury tylne oraz sznury boczne rdzenia kręgowego, ponieważ odpowiadają za odmienne jakości czucia i różne reakcje układu nerwowego.

Droga sznurów tylnych i bocznych w rdzeniu kręgowym tłumaczy bardzo dużo z tego, co widzimy u dzieci z nadwrażliwością dotykową. Drogi tylnosznurowe odpowiadają przede wszystkim za precyzyjne, „dokładne” czucie: za odbiór delikatnego dotyku, wibracji, informacji z mięśni, ścięgien i stawów, a więc za propriocepcję i rozróżnianie kształtów czy tekstur. Gdy ta droga działa sprawnie, mózg dostaje jasną informację, co dokładnie dotyka ciała, w którym miejscu i z jaką siłą. Dzięki temu dotyk jest bardziej zrozumiały i przewidywalny, a reakcje dziecka stają się spokojniejsze i adekwatne.

Z kolei w sznurach bocznych biegną drogi, które przenoszą przede wszystkim ból i temperaturę oraz bardziej „ochronny” rodzaj dotyku. To system alarmowy organizmu — jego zadaniem jest ostrzeganie, mobilizowanie i zabezpieczanie. Ten system reaguje szybciej, ale działa mniej precyzyjnie. Bardziej interesuje go to, czy coś może być potencjalnie niebezpieczne, niż to, jakie dokładnie ma właściwości.

• Przyczyny nadwrażliwości (niewłaściwe przetwarzanie informacji przez “sznury tylne”)
• Typowe objawy (unikanie zabiegów higienicznych, reakcje obronne)
• Zasady terapii SI (aktywny dotyk połączony z ruchem, unikanie przymusu)
• Konkretne techniki terapeutyczne (“kanapka”, “naleśnik”, tory przeszkód – 11 propozycji ćwiczeń)
• Rolę sprzętu terapeutycznego w organizowaniu bodźców

Twoja darowizna pomoże nam przygotowywać więcej takich treści dlatego zachęcamy do jej udzielenia, w zamian otrzymasz dostęp do pełnej wersji wielu ciekawych artykułów

Achondroplazja, czym jest?

Niniejszy artykuł przedstawia opis badania kontrolnego chłopca z achondroplazją, którego mama zgłosiła do naszej placówki z prośbą o badanie kontrolne, ocenę rozwoju procesów integracji sensorycznej. Badanie miało na celu ocenę postępów w funkcjonowaniu procesów przetwarzania sensorycznego po około 2- letnim okresie terapii, identyfikację utrzymujących się trudności oraz sformułowanie zaleceń do dalszego wspomagania rozwoju.
Jak podaje definicja chorób rzadkich Achondroplazja jest najczęstszą przyczyną nieproporcjonalnie niskiego wzrostu. To pierwotna dysplazja kostna (chondrodysplazja), charakteryzująca się:

• rizomelijnym skróceniem kończyn (reflectujące skrócenie kości bliższych, np. ramion i ud),
• brachydaktylią (krótkie palce),
• makrocefalią (powiększona głowa) z pogrubieniem czoła (frontal bossing) i spłaszczeniem środkowej części twarzy,
• występowaniem hipotonicznego napięcia mięśniowego w okresie niemowlęcym, co może prowadzić do opóźnienia rozwoju psychomotorycznego,
• rozumienie intelektualne pacjentów pozostaje w normie.

Choroba ma podłoże genetyczne: w genie FGFR3 (lokalizacja: 4p16.3) występuje patogenna mutacja — najczęściej c.1138G>A (lub rzadziej c.1138G>C), prowadząca do substytucji aminokwasowej p.Gly380Arg. Mutacja ta występuje w formie autosomalnie dominującej, z penetracją 100%. Homozygotyczna forma jest letalna. W około 80 % przypadków-achondroplazja jest de novo.

Na co zwrócić uwagę przy badaniu dziecka z achondroplazją

Uwzględnienie powyższych cech, ograniczenia wynikające z budowy ciała i choroby podstawowej jest kluczowe zarówno przy planowaniu badania jak i dalszej terapii. Zatem w procesie badania, diagnozy należy: mieć świadomość ograniczeń testów standaryzowanych, ich wyniki odnoszą się do norm populacyjnych dla dzieci rozwijających się typowo. Badanie podlega ocenie jakościowej zamiast wyłącznie ilościowej. Należy dostosować sposób podawania zadań tak aby nie ograniczały badanego uwarunkowania anatomiczne. Porównanie, ocena wyników to ocena postępu dziecka względem niego sprzed kilku, kilkunastu miesięcy. Badanie należy uzupełnić o inne znane narzędzia, wywiady, kwestionariusze, arkusze obserwacji czy skale oceny funkcjonalnej.

1. Informacje ogólne
Imię dziecka: Maksymilian
Wiek: 11 lat
Rozpoznanie podstawowe: Achondroplazja, ICD-10 Q77.4
Badanie kontrolne: po około dwuletnim okresie terapii

Zastosowane metody badawcze

• Wywiad z mamą dziecka
• Obserwacja podczas proponowanych aktywności terapeutycznych
• Kwestionariusz Rozwoju Sensomotorycznego Dziecka (Z. Przyrowski)
• Kliniczna obserwacja (Z. Przyrowski)
• Wybrane Polskie Standaryzowane Testy Integracji Sensorycznej (Z. Przyrowski, E. Grzybowska, M. Dębińska) – zastosowane w formie obserwacji jakościowej.
• Opis i wyniki pierwszego badania procesów integracji sensorycznej z PPP Warszawa
• Wybrane Południowo-Kalifornijskie Testy Integracji Sensorycznej (zastosowane celem porównania wyników z badaniem pierwszym)
• Test Integracji Wzrokowo-Ruchowej VMI (K. Beery)

Wciąż bardzo często można usłyszeć stwierdzenie, że „małych dzieci się nie diagnozuje”, a rzetelną diagnozę integracji sensorycznej można postawić dopiero około 4. roku życia. To przekonanie przez lata było częściowo uzasadnione – dostępne testy standaryzowane i procedury diagnostyczne rzeczywiście były projektowane głównie z myślą o dzieciach w wieku przedszkolnym i szkolnym. W praktyce oznaczało to, […]

Konferencja „Wieloprofilowe spojrzenie na integrację sensoryczną” zgromadziła specjalistów z wielu dziedzin, z całego świata, by wspólnie spojrzeć na rozwój dziecka przez pryzmat neurobiologii, psychomotoryki, integracji sensorycznej i praktyki terapeutycznej. W ramach wydarzenia przeprowadziliśmy serię rozmów z prelegentami – ekspertami, którzy nie tylko przekazują wiedzę, ale też inspirują do głębszego rozumienia dziecka. Dziś rozpoczynamy publikację tej […]

Po diagnozie w zaleceniach dla rodziców naszych podopiecznych często pojawia się tzw. dieta sensoryczna. I nie, wbrew nazwie, to wcale nie jest zestaw przepisów na zdrowe obiady wspomagające rozwój dziecka (choć ograniczenie cukru zawsze na plus 😉). To raczej „przepisy” na zabawy i aktywności, które wspierają rozwój zmysłów i regulację układu nerwowego. Rodzice często reagują […]

Jednym z problemów, o których często słychać od terapeutów (nie tylko integracji sensorycznej), jest trudność we współpracy na linii terapeuta – rodzic. Z czego to wynika? Co możemy zrobić jako specjaliści, żeby ta współpraca przebiegała miło, łatwo i przyjemnie?

Odpowiedź jest niestety mało satysfakcjonująca i brzmi… TO ZALEŻY.

Zdiagnozuj problem

Zanim zaczniemy szukać strategii, warto zadać sobie pytanie: co nam się nie udaje? Gdzie leży „problem”?

Czy nie ma postępów w terapii, bo rodzice nie stosują się do zaleceń? Może na każdą naszą propozycję słyszymy negację i klasyczne „już próbowaliśmy, nie działa”, a może rodzic jest specjalistą z TikToka i Instagrama? 😉

Tu warto zachować czujność i nie dać się wciągnąć w grę emocjonalną.
Zamiast złości – analiza. Zamiast frustracji – ciekawość.

Zadaj sobie pytanie: czy rodzic naprawdę nie chce, czy po prostu nie może? To robi różnicę.

Celem niniejszego artykułu jest opisanie oceny rozwoju procesów integracji sensorycznej w przypadku dziecka z zespołem genetycznym, jakim jest zespół Williamsa. Opisywana przeze mnie interwencja diagnostyczna dotyczyć będzie chłopca w wieku 2 lat i 9 miesięcy, z którym to mama zgłosiła się do mnie na badanie. Badanie przeprowadzono przy pomocy systemu KATIS (Komputerowy asystent terapii integracji sensorycznej – program diagnostyczno-terapeutyczny dla dzieci z ZPS w wieku od 12 miesiąca życia do 4 lat). Ażeby zrozumieć trudności, z jakimi mierzy się ta grupa pacjentów oraz ich odmienny profil funkcjonowania poznawczego, społecznego i emocjonalnego, niezbędna jest krótka charakterystyka zespołu Williamsa.

Zespół Williamsa-Beurena – czym jest

Zespół Williamsa, znany również jako zespół Williamsa-Beurena, to rzadka choroba genetyczna, która wpływa na rozwój fizyczny i psychiczny dzieci. Choroba ta jest wynikiem mikrodelecji chromosomu 7, co prowadzi do utraty ponad 20 genów, w tym tych odpowiedzialnych za produkcję elastyny, białka kluczowego dla elastyczności tkanek. Objawy zespołu obejmują charakterystyczne rysy twarzy, takie jak „twarze elfów”, oraz różnorodne wady w układach organizmu. Wady sercowo-naczyniowe, takie jak nadzastawkowe zwężenie tętnicy głównej, są częste i wynikają z utraty elastyny. Takie zmiany mogą prowadzić do problemów z sercem oraz zwiększonego ryzyka udarów i zawałów. Dzieci z zespołem Williamsa mogą mieć także wady układu moczowego, takie jak zwężenie aorty zstępującej, oraz problemy z nerkami, co prowadzi do częstomoczu i zakażeń dróg moczowych. Często występują również zaburzenia wzroku, takie jak zez i nadwzroczność, oraz problemy z tarczycą i metabolizmem. U dzieci z zespołem Williamsa często obserwuje się opóźnienia w rozwoju motorycznym oraz trudności behawioralne, takie jak lęki i nietypowe zachowania.