Dla Rodziców

Co mają ze sobą wspólnego huśtawki, wspinaczka i… lepsze funkcjonowanie dziecka na co dzień? Bardzo wiele – o czym z pasją i ogromnym doświadczeniem opowiada Alex Lopiccolo, amerykański terapeuta zajęciowy znany na całym świecie jako „King of Swings”. Wielu terapeutów integracji sensorycznej w Polsce może znać Alexa Lopiccolo ze jego dzielności w social mediach, a […]

Wybiórczość pokarmowa – trudność definicyjna i różne perspektywy Termin wybiórczość pokarmowa funkcjonuje w literaturze specjalistycznej i praktyce klinicznej. Niestety, pojęcie wybiórczego jedzenia zarówno wśród specjalistów, jak i samych rodziców bywa różnie rozumiane i definiowane. Dzieje się tak ponieważ aktualnie nie dysponujemy jedną uniwersalną definicją wybiórczości pokarmowej czy jednoznacznymi kryteriami diagnostycznymi. Przyjrzyjmy się jednak jak rozumiana […]

Wielu rodziców słysząc, że dziecko „dobrze widzi”, zakłada, że jego wzrok nie stanowi żadnej przeszkody w nauce. Nie przyglądamy się szczegółowo wzrokowi dziecka, a jeśli nie zauważamy nic niepokojącego – zakładamy, że widzi dobrze. Na bilansie pediatrycznym badanie wzroku również jest dość ogólne. Dzieci w procesie rozwoju doskonale radzą sobie z problemami z widzeniem, świetnie […]

Słucha ale czy słyszy? Dlaczego badania słuchu dzieci i przetwarzania słuchowego są konieczne od najmłodszych lat. Słuch jest jednym z kluczowych zmysłów warunkujących prawidłowy rozwój dziecka. To dzięki niemu dziecko uczy się mowy, rozumienia języka, komunikacji społecznej oraz funkcjonowania w otoczeniu. Umiejętnosci odbierania dźwiękow nie można się nauczyć – albo słyszymy – albo nie. Zaburzenia […]

Rodzice często zgłaszają się do gabinetu z pytaniem: „Dlaczego moje dziecko tak się zachowuje?”. Dlaczego zwykłe mycie głowy kończy się płaczem, ubieranie jest codziennym źródłem napięcia, dziecko złości się lub wycofuje w sytuacjach, które dla innych dzieci są neutralne. Bardzo często u podstaw tych trudności leży nadwrażliwość dotykowa, czyli sposób, w jaki układ nerwowy dziecka […]

Zabawa klockami od lat uznawana jest za jedną z najbardziej uniwersalnych i wartościowych form aktywności dziecka. W kontekście integracji sensorycznej nabiera jednak szczególnego znaczenia staje się nie tylko formą spędzania czasu, ale narzędziem wspierającym rozwój motoryczny, poznawczy i emocjonalny. Klocki konstrukcyjne, takie jak Cobi czy LEGO, oferują bogaty materiał terapeutyczny, który może być wykorzystywany zarówno […]

Okres świąteczny to czas wyjątkowy, ale z punktu widzenia rozwoju dziecka również bardzo wymagający. Dla dorosłych święta często oznaczają radość, spotkania i celebrację, natomiast dla układu nerwowego dziecka są to dni pełne intensywnych bodźców: zmiany codziennej rutyny, nadmiar dźwięków, zapachów, światełek, emocji i kontaktów społecznych. To właśnie w takich momentach szczególnie wyraźnie widać, jak ważna […]

Jak pomóc dziecku podczas świątecznego zamieszania?

Święta Bożego Narodzenia to czas który nam dorosłym kojarzy się z ciepłem, bliskością, rodzinnymi tradycjami i pięknym klimatem z tą wymarzoną choinką i zapachem pierniczków, goździków i cynamonu. Jednym słowem jest czasem pełnym bodźców, zmienionej rutyny, nowych sytuacji społecznych i ogromu emocji. Dorośli jakoś sobie z tym radzą, choć i nam zdarza się czuć zmęczenie czy przebodźcowanie. Dla dzieci szczególnie wrażliwych, neuroatypowych, lękowych lub po prostu bardzo zmęczonych święta bywają prawdziwym maratonem sensorycznym, i to często bez ani jednej przerwy. Dlatego jednym z najprostszych, a jednocześnie najskuteczniejszych sposobów wspierania dziecka w tym okresie jest przygotowanie świątecznego kącika wyciszenia, czyli takiej małej, bezpiecznej przestrzeni, w której dziecko może odpocząć i odzyskać równowagę.

Dlaczego dziecko potrzebuje miejsca wyciszenia?

Dzieci odbierają świat intensywniej niż dorośli. Ich układ nerwowy jest w trakcie rozwoju, mechanizmy samoregulacji dopiero się kształtują, a zdolność filtrowania bodźców jest dużo słabsza niż u dorosłych. Jednym słowem chłoną jak gąbka wszytko!

Najczęstsze źródła przeciążenia sensorycznego w święta:

• nadmiar bodźców świetlnych: migające lampki, dekoracje, silne kolory, błyszczące ozdoby,
• hałas i gwar: rozmowy kilku osób naraz, kolędy, muzyka, dzwonki, śmiech, telewizor w tle, zwierzęta
• nowe lub mocniejsze zapachy: potrawy, świece zapachowe, pierniki, goździki, perfumy gości,
• zmiany rutyny: niestandardowe pory spania, brak drzemki, dłuższe wieczory, wyjazdy, inny plan dnia,
• większe wymagania społeczne: „powiedz wierszyk”, „przytul ciocię”, „uśmiechnij się do zdjęcia”,
• nowe miejsca: inne mieszkania, inne dźwięki, inaczej oświetlone przestrzenie,
• duże emocje dorosłych: stres przedświąteczny, napięcie, pośpiech, organizacja.

Z punktu widzenia integracji sensorycznej święta bywają „za bardzo, za mocno, za szybko i wszystko naraz”.

Kiedy tak się dzieje, dziecko może reagować:

• płaczem,
• marudzeniem,
• wycofaniem,
• agresją lub pobudzeniem,
• nadmiernym pobudzeniem („głupawką”),
• „przyklejaniem się” do rodzica,
• zasłanianiem uszu lub oczu,
• trudnością z utrzymaniem kontaktu społecznego.

To nie jest niegrzeczność. To naturalna informacja: „Mamo! Tato! Potrzebuję przerwy. Potrzebuję spokoju.”

Świąteczne przebodźcowanie – co to właściwie znaczy?

Świąteczne przebodźcowanie to stan, w którym ilość docierających do dziecka bodźców przekracza możliwości jego układu nerwowego.

Dziecko dosłownie traci zdolność przetwarzania, selekcji i regulacji napływających wrażeń.

W efekcie:

• maleje zdolność logicznego myślenia,
• hamulce emocjonalne stają się słabsze,
• reakcje stają się gwałtowniejsze,
• ciało jest pobudzone, spięte lub przeciwnie „odcięte”, ospałe, wycofane.

Układ nerwowy próbuje się bronić przed nadmiarem bodźców, czasem poprzez „wybuch”, a czasem poprzez „wyłączenie”, często możemy wtedy zauważyć takie „małe tygryski z Kubusia Puchatka”

Objawy świątecznego przebodźcowania u dziecka

Sygnały sensoryczne

• zasłanianie uszu lub oczu,
• unikanie światła,
• niechęć do dotyku lub odwrotnie – bardzo silna potrzeba kontaktu,
• narzekanie na ubrania, „swędzi”, „drapie”, „boli”.

Sygnały emocjonalne:

• nagły płacz, wybuchy złości,
• drażliwość „o nic”,
• przeciążenie emocjami innych,
• lękliwość, zamykanie się.

Sygnały behawioralne:

• bieganie bez celu, chaos ruchowy,
• trudności z czekaniem, siedzeniem przy stole,
• agresja, rzucanie przedmiotami,
• odmowa kontaktu z gośćmi.

Sygnały społeczne:

• unikanie rozmów,
• brak chęci do zdjęć, przywitań, całusów,
• zamykanie się w sobie lub „głupawka” jako forma radzenia sobie.

Jeśli te zachowania nie są Ci obce to całkowicie normalne! Dziecko nie robi tego „na złość”. Ono po prostu nie ma już zasobów, żeby sobie z tym radzić.

Czym jest świąteczny kącik wyciszenia?

To niewielka, spokojna przestrzeń, która:

• redukuje ilość docierających bodźców,
• pozwala układowi nerwowemu zejść z wysokiego napięcia,
• daje poczucie przewidywalności i kontroli,
• wspiera samoregulację,
• chroni przed przeciążeniem emocjonalnym,
• pozwala wrócić do wspólnych aktywności w bezpiecznym tempie.

To nie kara ani izolacja. To wsparcie. To pozwolenie na przerwę, gdy świat staje się zbyt intensywny.

W dalszej częsci artykułu przeczytasz:

Praktyczne inspiracje i pomysły DIY

Jak korzystać z kącika wyciszenia podczas świąt?

Propozycje świątecznych kącików – w zależności od potrzeb dziecka

Dlaczego kącik się sprawdza? – z punktu widzenia neuropsychologii

Najważniejsze przesłanie dla rodziców

Wesołych Świąt i spokojnego czasu w rodzinnym gronie! I oczywiście dobrej zabawy!