odruchy

Odruchy pierwotne są mimowolnymi wzorcami ruchowymi kontrolowanymi na poziomie pnia mózgu i występują bez świadomej kontroli. Pojawiają się w życiu płodowym i są obecne przy urodzeniu, odgrywając kluczową rolę w adaptacji dziecka do życia poza łonem matki. Tworzą podstawowy system reakcji, który umożliwia niemowlęciu oddychanie, reagowanie na bodźce, inicjowanie ruchu oraz wchodzenie w interakcję ze środowiskiem.

Rozwój dziecka można porównać do budowy domu, aby cała konstrukcja była stabilna, potrzebne są solidne fundamenty, na których opierają się kolejne etapy. W tym ujęciu odruchy pierwotne stanowią podstawę, warunkującą dalszy, harmonijny rozwój dziecka.

W typowym rozwoju odruchy pierwotne stopniowo integrują się w pierwszym roku życia, umożliwiając rozwój ruchów dowolnych, kontroli posturalnej oraz bardziej złożonych funkcji motorycznych i poznawczych. Proces ten stanowi podstawę dalszego rozwoju, w tym koordynacji, równowagi, funkcji manualnych, mowy oraz regulacji zachowania.

Konsekwencje przetrwałej aktywności odruchów

W sytuacji, gdy odruchy pierwotne nie ulegną integracji w przewidzianym czasie, mogą one wpływać na funkcjonowanie dziecka w wielu obszarach. Ich obecność może zaburzać rozwój reakcji posturalnych oraz ograniczać możliwość tworzenia dojrzałych wzorców ruchowych.  

Najczęściej obserwowane konsekwencje obejmują:

– zaburzenia napięcia mięśniowego i kontroli posturalnej

– trudności w koordynacji ruchowej i planowaniu motorycznym

– problemy z równowagą i orientacją w przestrzeni

– obniżoną jakość ruchu oraz zwiększoną męczliwość

Wpływ odruchów na funkcje poznawcze i szkolne

Przetrwała aktywność odruchów pierwotnych może również oddziaływać na funkcje poznawcze oraz gotowość szkolną. Dotyczy to w szczególności:

– koordynacji wzrokowo-ruchowej

– funkcji wzrokowych

– przetwarzania słuchowego

– koncentracji uwagi

– organizacji i sekwencjonowania działań

Dzieci mogą doświadczać trudności w czytaniu, pisaniu, przepisywaniu oraz wykonywaniu złożonych poleceń.  

 Odruchy pierwotne a regulacja zachowania

Odruchy pierwotne pozostają w ścisłym związku z funkcjonowaniem układu nerwowego, w tym z regulacją emocjonalną i reakcjami na stres. Ich przetrwała aktywność może prowadzić do:

– zwiększonej reaktywności na bodźce

– trudności w regulacji emocji

– problemów z koncentracją

– podwyższonego poziomu napięcia

W efekcie dziecko może mieć trudności w utrzymaniu uwagi, adaptacji do nowych sytuacji oraz wyciszeniu po pobudzeniu. 

W dalszej części artykułu przeczytasz o:

Wybrane odruchy pierwotne i ich znaczenie rozwojowe

Asymetryczny Toniczny Odruch Szyjny (ATOS)

Toniczny odruch błędnikowy (TOB)

Symetryczny toniczny odruch szyjny (STOS)

Odruch grzbietowy Galanta

 Odruch dłoniowo-bródkowy Babkina

 Odruch Moro

Bibliografia:

Leisman, G. (2025). Evaluating Primitive Reflexes in Early Childhood as a Potential Biomarker for Developmental Disabilities. Journal of Paediatrics and Child Health.

Tele-Heri, B., et al. (2025). Effects of a 6-Month Exercise Intervention on Primitive Reflexes in Children with Developmental Language Disorder. Children (MDPI).

Goodarzi, S., et al. (2025). The Relationship Between Retained Primitive Reflexes and Motor Proficiency of Elementary School Children. Journal of Motor Control and Learning.

Orabi, G. T., et al. (2025). Retained Primitive Reflexes and Their Relation to Speech Development. Egyptian Journal of Otolaryngology.

Wang, M., et al. (2025). Development of the Children’s Primitive Reflex Integration Assessment Scale. Frontiers in Psychology.

Rey-Mota, J., et al. (2025). Effectiveness of Functional Neurology Intervention on Primitive Reflexes. Frontiers in Neurology.

Konferencja „Wieloprofilowe spojrzenie na integrację sensoryczną” zgromadziła specjalistów z wielu dziedzin, z całego świata, by wspólnie spojrzeć na rozwój dziecka przez pryzmat neurobiologii, psychomotoryki, integracji sensorycznej i praktyki terapeutycznej. W ramach wydarzenia przeprowadziliśmy serię rozmów z prelegentami – ekspertami, którzy nie tylko przekazują wiedzę, ale też inspirują do głębszego rozumienia dziecka. Dziś rozpoczynamy publikację tej […]